Taniec świętojański (lub Taniec w noc świętojańską/Taniec przesilenia letniego)
Anders Zorn
18 Lut 1860 – 22 Sie 1920
Dzieło Andersa Zorna to porywające studium ludzkiej bliskości, w którym centralną oś dramaturgii wyznacza hipnotyzujący ruch wirujących par, ujętych w kulminacyjnym momencie tradycyjnego szwedzkiego święta. Na pierwszym planie wzrok przykuwa para ujęta od tyłu, złączona w dynamicznym obrocie – kobieta w tradycyjnym stroju z Dalarna, z charakterystycznym białym czepcem, oraz jej partner. Wokół nich wiruje krąg postaci; ich spojrzenia są rozproszone, utracone w ekstazie tańca lub skierowane ku sobie nawzajem. Centralnym punktem uwagi nie jest tu konkretny rekwizyt, lecz sam moment czystego, niemal pierwotnego zatracenia się w rytmie tradycyjnej polki, gdzie splecione dłonie i wirujące spódnice stają się symbolem nieokiełznanej żywotności.
Przestrzeń obrazu budują monumentalne, surowe ściany drewnianej chaty oraz charakterystyczny, pomalowany na czerwień faluńską (Falu rödfärg) dom w tle, które mocno zakorzeniają scenę w realiach szwedzkiej prowincji. Kluczowym elementem symbolicznym, majaczącym na tle jaśniejącego nieba, jest uwieńczony flagą i poprzecznymi ramionami słup majowy (midsommarstång) – odwieczny znak płodności i przesilenia letniego. Nastrój dzieła w całości rzeźbi genialnie uchwycone światło skandynawskiej białej nocy. Scenerię oblewa genialnie uchwycone światło białej nocy, gdzie granica między dniem a zmierzchem zaciera się w chłodnych, srebrzysto-niebieskich tonacjach nieba, które kontrastują z ciepłymi, ziemistymi brązami drewnianych bali i nasyconą zielenią trawy. Ta gra świateł buduje nastrój melancholijnego triumfu życia, zawieszonego w bezczasie polarnego słońca.
Dynamika wirujących sukien i chust została oddana za pomocą śmiałych, niemal abstrakcyjnych smug farby, które z bliska wydają się chaotyczne, by z odpowiedniego dystansu ułożyć się w perfekcyjną iluzję pędu i wibracji powietrza. Choć artysta posłużył się tu swoją słynną, radykalnie ograniczoną paletą barwną (tzw. paletą Zorna, bazującą na zaledwie czterech pigmentach: żółtej ochrze, cynobrze, czerni z kości słoniowej i bieli), zdołał wykrzesać z niej nieskończoną gamę tonów i niuansów. Dzieło jest hołdem dla tradycji rodzinnej prowincji artysty, Dalarny, i jej barwnej kultury ludowej. Zorn nie tylko maluje scenę rodzajową — uwiecznia ducha wspólnoty, więzi i odwiecznego rytmu pór roku. Dlatego Midsommardans pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych obrazów w sztuce szwedzkiej i symbolem narodowej tożsamości. To nie tylko dokumentacja ludowego obrzędu, ale przede wszystkim uniwersalny triumf witalności i światła nad mrokiem.
Warto podkreślić, że „Taniec świętojański” nie jest jedynie nostalgicznym wyobrażeniem, lecz osobistym manifestem artysty, który spędził wiele lat na podróżach po świecie, by ostatecznie powrócić do rodzinnego Mora. Zorn był zafascynowany kulturą ludową regionu Dalarna i aktywnie angażował się w ratowanie lokalnych tradycji, w tym muzyki skrzypcowej i tańca, które pod koniec XIX wieku zaczęły zanikać. Obraz ten, namalowany bezpośrednio w plenerze po nocnych obserwacjach autentycznych zabaw, stał się jednym z najważniejszych i najbardziej ikonicznych dzieł w historii sztuki szwedzkiej, celebrującym tożsamość narodową w sposób wolny od akademickiego patosu. Fascynującą ciekawostką historyczną jest fakt, że impuls do namalowania tego wybitnego dzieła dał szwedzki książę Eugeniusz, który podczas wspólnej wizyty z Zornem w regionie Dalarna w 1896 roku zachwycił się spontanicznym tańcem lokalnej młodzieży i namawiał artystę do uwiecznienia tej sceny. Zorn przystąpił do pracy rok później, w czerwcu 1897 roku, tuż po tym, jak osobiście ufundował i pomógł postawić nowy, okazały maszt świętojański dla mieszkańców wioski Morkarlby. Aby idealnie uchwycić specyficzny, efemeryczny blask skandynawskiego przesilenia, malarz pracował nad płótnem wyłącznie na świeżym powietrzu, późnymi wieczorami i nocami, między północą a godziną czwartą rano. Ponadto, choć oryginalne dzieło z 1897 roku stanowi dziś dumę Nationalmuseum w Sztokholmie, kompozycja ta tak bardzo zachwyciła ówczesną krytykę i kolekcjonerów, że na specjalne zamówienie amerykańskiego magnata Zorn stworzył w 1903 roku drugą, nieco mniejszą wersję, co do dziś rozpala wyobraźnię prywatnych kolekcjonerów na całym świecie.
SZCZEGÓŁY
Tytuł: Taniec świętojański (lub Taniec w noc świętojańską/Taniec przesilenia letniego) Tytuł oryginalny: Midsommardans Autor: Anders Zorn Data powstania: 1897 Miejsce powstania: Mora, Dalarna, Szwecja Typ : Obraz Technika: Olej na płótnie Gatunek: Scena rodzajowa Nurt: Realizm / impresjonizm Forma: Malarstwo
Wysokorozdzielczy skan dzieła w jakości muzealnej — 300 DPI, wysoka rozdzielczość.
02
Korekta kolorystyczna
Autorska korekta kolorystyczna na podstawie analizy zależności tonalnych, tak by wydruk wiernie oddawał charakter dzieła.
03
Pigmentowy druk Epson
Druk na papierze artystycznym — Hahnemühle Photo Rag 308 oraz Epson Velvet Fine Art Paper przy użyciu tuszy pigmentowych Epson UltraChrome Pro 12 — trwałość ponad 100 lat.
04
Rama z litego drewna
Ramę wykonujemy ręcznie z litego dębu lub sosny, wykańczamy olejem Rubio Monocoat. Oprawiamy w muzealne, bezkwasowe Passepartout.
05
Kontrola + certyfikat
Każdy wydruk przechodzi kontrolę kolorystyczną i jakości ramy. Dołączamy certyfikat autentyczności z numerem edycji.
Na czym budujemy Twoje zaufanie
Epson — papier Velvet Fine Art + tusze UltraChrome Pro 12
Hahnemühle Photo Rag 308 — papier muzealny, certyfikat 100+ lat
Rubio Monocoat — olej do drewna, naturalne wykończenie
